Trong một diễn biến làm rung chuyển cả thị trường năng lượng toàn cầu và bàn cờ địa chính trị Mỹ Latinh, Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đã đưa ra một tuyên bố chấn động: Venezuela sẽ chuyển giao từ 30 đến 50 triệu thùng dầu cho Hoa Kỳ. Động thái này không chỉ đơn thuần là một thương vụ thương mại, mà được giới quan sát đánh giá là một "chiến lợi phẩm" kinh tế chưa từng có tiền lệ sau chuỗi sự kiện chính trị dồn dập tại Caracas vào đầu năm 2026.
Thông báo này được đưa ra ngay trong bối cảnh cực kỳ nhạy cảm, khi chính trường Venezuela đang trải qua những ngày tháng hỗn loạn nhất lịch sử hiện đại. Theo các nguồn tin quốc tế, sau khi cựu Tổng thống Nicolas Maduro bị các lực lượng Mỹ bắt giữ và đưa về New York để đối mặt với các cáo buộc pháp lý nghiêm trọng, chính quyền lâm thời tại Caracas dường như đã buộc phải chấp nhận các yêu sách từ phía Washington để tránh sự sụp đổ hoàn toàn về kinh tế lẫn chính trị.
Trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, ông Trump đã không ngần ngại khẳng định quyền kiểm soát tuyệt đối của mình đối với thương vụ này. Ông tuyên bố số dầu khổng lồ nói trên – vốn đang bị mắc kẹt do các lệnh cấm vận trước đó – sẽ được bán theo "giá thị trường". Tuy nhiên, điểm mấu chốt nằm ở câu nói đầy quyền lực của ông: "Số tiền thu được sẽ do tôi, với tư cách là Tổng thống Hoa Kỳ, kiểm soát". Ông Trump nhấn mạnh rằng nguồn thu này sẽ được sử dụng để mang lại lợi ích cho người dân của cả hai quốc gia, một cách diễn đạt mang đậm phong cách "Nước Mỹ trên hết" nhưng cũng khéo léo xoa dịu dư luận về tính nhân đạo của chiến dịch.
Để hiện thực hóa kế hoạch táo bạo này, ông Trump đã chỉ đạo trực tiếp cho Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright triển khai ngay lập tức. Kế hoạch hậu cần quy mô lớn đã được kích hoạt: các tàu chở dầu khổng lồ sẽ tiếp nhận hàng từ các kho chứa của Venezuela và vận chuyển thẳng về các cảng dỡ hàng tại Hoa Kỳ. Giới phân tích năng lượng nhận định, đây là một nước đi "một mũi tên trúng hai đích". Thứ nhất, nó giải quyết được bài toán thiếu hụt nguồn cung dầu thô nặng cho các nhà máy lọc dầu tại Bờ Vịnh (Gulf Coast) của Mỹ, vốn được thiết kế đặc biệt để xử lý loại dầu này nhưng đã bị "đói" nguyên liệu kể từ khi các lệnh trừng phạt được áp đặt.
Thứ hai, và quan trọng hơn, đây là đòn giáng mạnh vào các đối thủ cạnh tranh địa chính trị của Mỹ tại khu vực, đặc biệt là Trung Quốc. Trong suốt thập kỷ qua, Bắc Kinh là khách hàng mua dầu lớn nhất của Venezuela, giúp quốc gia Nam Mỹ này duy trì huyết mạch kinh tế trước sức ép từ phương Tây. Tuy nhiên, với tuyên bố mới nhất của ông Trump, dòng chảy "vàng đen" này đang bị nắn dòng chảy ngược về phía Bắc. Các nguồn tin cho biết, nhiều lô hàng lẽ ra được chuyển sang châu Á nay có thể bị buộc phải tái định tuyến về Mỹ. Điều này không chỉ làm giảm ảnh hưởng của Bắc Kinh tại sân sau của Washington mà còn đặt các khoản đầu tư tỷ đô của Nga và Trung Quốc vào rủi ro mất trắng.
Con số 30 đến 50 triệu thùng dầu không phải là nhỏ. Nếu quy đổi theo giá thị trường hiện tại, giá trị của lô hàng này lên tới hàng tỷ USD. Việc ông Trump tuyên bố sẽ "kiểm soát" số tiền này đặt ra vô số câu hỏi về cơ chế tài chính. Liệu đây có phải là hình thức tịch thu tài sản để bù đắp cho những gì ông Trump gọi là "tài sản bị đánh cắp" của các công ty Mỹ dưới thời cố Tổng thống Hugo Chavez? Hay đây là khoản "phí bảo kê" để chính quyền lâm thời tại Venezuela được phép tồn tại và vận hành dưới sự giám sát của Mỹ?
Phản ứng của thị trường dầu mỏ thế giới ngay lập tức chao đảo. Giá dầu thô đã ghi nhận mức giảm nhẹ trước viễn cảnh nguồn cung tăng lên, nhưng sự bất định về chính trị vẫn khiến các nhà đầu tư lo ngại. Các chuyên gia từ GasBuddy nhận định rằng, mặc dù nguồn cung tăng có thể giúp hạ nhiệt giá xăng dầu trong dài hạn – đúng như cam kết tranh cử của ông Trump – nhưng trong ngắn hạn, sự hỗn loạn tại Venezuela có thể gây ra những cú sốc khó lường. Cơ sở hạ tầng dầu khí của Venezuela, sau nhiều năm bị bỏ bê và quản lý yếu kém, hiện đang trong tình trạng "nát như tương". Ông Trump đã hứa hẹn sẽ đưa các tập đoàn dầu khí khổng lồ của Mỹ quay lại để "sửa chữa" và hồi sinh ngành công nghiệp này, nhưng đó là một chặng đường dài và tốn kém hàng chục tỷ USD.
Bên cạnh khía cạnh kinh tế, động thái này còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc về sự trở lại của học thuyết Monroe dưới thời đại Trump 2.0. Việc công khai kiểm soát nguồn tài nguyên của một quốc gia có chủ quyền, điều phối dòng tiền và áp đặt luật chơi ngay trên lãnh thổ đối phương cho thấy một chính sách đối ngoại cực kỳ cứng rắn và thực dụng. Đối với Delcy Rodriguez và những nhân vật còn lại trong bộ máy chính quyền Venezuela, lựa chọn hiện tại dường như rất hạn hẹp: hợp tác để đổi lấy sự tồn tại, hoặc đối mặt với sự sụp đổ hoàn toàn.
Trong khi đó, tại Washington, các cuộc tranh luận pháp lý và đạo đức chắc chắn sẽ nổ ra. Việc Mỹ đơn phương kiểm soát doanh thu bán dầu của một quốc gia khác có thể tạo ra những tiền lệ nguy hiểm trong quan hệ quốc tế. Tuy nhiên, với phong cách "người đàm phán" đặc trưng, ông Trump dường như không quan tâm nhiều đến các quy tắc ngoại giao truyền thống. Đối với ông, đây là một thắng lợi cụ thể: người Mỹ có dầu giá rẻ, các công ty Mỹ có hợp đồng béo bở, và ảnh hưởng của Mỹ tại Tây Bán cầu được khôi phục mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Cuối cùng, số phận của người dân Venezuela vẫn là một dấu hỏi lớn giữa bàn cờ toan tính của các cường quốc. Liệu số tiền bán dầu có thực sự được dùng để mua lương thực, thuốc men và tái thiết đất nước như lời hứa, hay sẽ lại bị cuốn vào các chi phí vận hành chính trị và lợi ích nhóm? Chỉ có thời gian mới trả lời được, nhưng rõ ràng, kỷ nguyên mới trong quan hệ Mỹ - Venezuela đã bắt đầu bằng một cú bắt tay đầy mùi dầu mỏ và quyền lực.
