Trung Quốc "hốt bạc" xuất khẩu: tháng 9 tăng 36,3%, thặng dư 9 tháng 938 tỷ USD — tiến thẳng mốc 1.000 tỷ, EU sôi máu

Cơn địa chấn thương mại toàn cầu: xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 9/2026 bất ngờ tăng vọt 36,3% so với cùng kỳ năm trước — một con số khiến mọi dự báo của giới kinh tế đều trở nên lỗi thời. Thặng dư thương mại 9 tháng đầu năm của Bắc Kinh đã chạm mốc 938 tỷ USD, tiến thẳng tới cột mốc 1.000 tỷ USD chưa từng có trong lịch sử. Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) đang "sôi máu" trước làn sóng hàng hóa giá rẻ tràn ngập và đòi tái cân bằng thương mại.

36,3%: con số khiến cả thế giới sửng sốt

Theo số liệu chính thức từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc công bố ngày 16/10, kim ngạch xuất khẩu tháng 9 của nước này tăng 36,3% so với cùng kỳ — vượt xa mọi kỳ vọng của các nhà phân tích. Đây là mức tăng trưởng xuất khẩu mạnh nhất trong nhiều năm trở lại đây, cho thấy cỗ máy xuất khẩu của Trung Quốc không những không suy yếu trước các đòn thuế quan của Mỹ mà còn đang tăng tốc đáng kinh ngạc.

Điều đáng nói là đà tăng trưởng này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump liên tục áp thuế và gây sức ép thương mại lên Bắc Kinh. Thay vì bị "bóp nghẹt" như Washington kỳ vọng, hàng hóa Trung Quốc vẫn tràn ngập thị trường thế giới với tốc độ chóng mặt — từ điện tử, máy móc cho tới hàng tiêu dùng giá rẻ.

Các chuyên gia nhận định, sức bật xuất khẩu của Trung Quốc đến từ việc Bắc Kinh đã đa dạng hóa thị trường một cách ngoạn mục: khi cửa vào Mỹ bị thu hẹp bởi thuế quan, hàng hóa Trung Quốc chuyển hướng mạnh sang Đông Nam Á, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh. Chiến lược "không bỏ trứng vào một giỏ" đang phát huy tác dụng tối đa.

938 tỷ USD: tiến thẳng mốc 1.000 tỷ lịch sử

Con số thực sự gây choáng váng là thặng dư thương mại: chỉ trong 9 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc đã ghi nhận thặng dư 938 tỷ USD — tiến sát mốc 1.000 tỷ USD, một kỷ lục chưa từng có trong lịch sử thương mại thế giới. Nếu đà này tiếp tục, Bắc Kinh sẽ chính thức trở thành quốc gia đầu tiên trong lịch sử cán mốc thặng dư thương mại 1.000 tỷ USD trong một năm.

Để hình dung quy mô: 938 tỷ USD lớn hơn GDP của hầu hết các quốc gia trên thế giới. Cỗ máy xuất khẩu Trung Quốc đang tạo ra dòng tiền khổng lồ, củng cố vị thế "công xưởng của thế giới" bất chấp mọi nỗ lực "tách rời" hay "giảm rủi ro" từ phương Tây.

Giới phân tích cho rằng thặng dư kỷ lục này còn phản ánh một thực tế: trong khi xuất khẩu bùng nổ, nhập khẩu của Trung Quốc tăng trưởng chậm hơn nhiều — cho thấy nhu cầu nội địa vẫn yếu và nền kinh tế vẫn phụ thuộc nặng nề vào động lực xuất khẩu. Đây vừa là sức mạnh, vừa là điểm yếu chí mạng của mô hình tăng trưởng Trung Quốc.

EU "sôi máu": đòi tái cân bằng thương mại

Trước làn sóng thặng dư kỷ lục của Bắc Kinh, Liên minh châu Âu đang "sôi máu". Các nhà lãnh đạo EU liên tục lên tiếng cáo buộc Trung Quốc duy trì thặng dư thương mại "không bền vững", gây tổn hại cho ngành sản xuất châu Âu — đặc biệt là ô tô điện, pin và thép giá rẻ tràn ngập thị trường.

Brussels đang cân nhắc hàng loạt biện pháp đáp trả: từ thuế chống bán phá giá, điều tra trợ cấp cho tới các rào cản kỹ thuật mới. Căng thẳng thương mại EU-Trung Quốc được dự báo sẽ leo thang mạnh trong những tháng cuối năm, khi thặng dư của Bắc Kinh tiến sát mốc 1.000 tỷ USD.

Đáng chú ý, EU không đơn độc: nhiều quốc gia đang phát triển — vốn là thị trường tiêu thụ hàng Trung Quốc — cũng bắt đầu lo ngại về việc phụ thuộc quá mức vào hàng hóa giá rẻ từ Bắc Kinh và đang dựng lên các hàng rào bảo hộ của riêng mình.

Trump đối mặt bài toán khó

Với Nhà Trắng, những con số này là đòn giáng mạnh vào chiến lược thuế quan của Tổng thống Trump. Sau nhiều tháng áp thuế cao với kỳ vọng "bóp nghẹt" xuất khẩu Trung Quốc, thực tế cho thấy cỗ máy xuất khẩu của Bắc Kinh không những không suy sụp mà còn tăng tốc — và thặng dư thương mại thì phình to kỷ lục.

Các cố vấn kinh tế của Trump đang đối mặt với bài toán nan giải: thuế quan cao đang làm tăng giá hàng hóa cho người tiêu dùng Mỹ, trong khi Trung Quốc vẫn tìm được đường đưa hàng ra thế giới. Áp thêm thuế có thể chỉ khiến lạm phát Mỹ leo thang mà không chặn được dòng chảy thương mại toàn cầu.

Theo giới quan sát, cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đang bước vào giai đoạn mới: Washington dùng thuế quan và công nghệ để gây sức ép, Bắc Kinh dùng quy mô xuất khẩu và thặng dư kỷ lục để chứng minh sức chống chịu. Và với mốc 1.000 tỷ USD thặng dư đang ở ngay trước mắt, ván cờ này sẽ còn nhiều diễn biến khó lường trong những tháng tới.